Umra amallari ketma-ketligi
Ehromdan tahallulgacha — Umra amallari, duolari va eslatmalari bilan bosqichma-bosqich.
Asosida: Oʻzbekiston musulmonlari idorasi (muslim.uz) — «Umra ibodati tartibi».
🕊️Ehromga kirish
Ehrom — Umra ibodatiga niyat bilan kirish holati. Shu paytdan boshlab ehrom taqiqlari (tirnoq/soch olish, atir surtish, tikilgan kiyim — erkaklar uchun, ov) amal qiladi. Ehromga Miyqotdan (belgilangan chegaradan) oldin kiriladi.
- 1
Gʻusl qilinadi
Tirnoq va ortiqcha junlar olinib, badan tozalanadi, soʻng gʻusl (yoki tahorat) qilinadi.
- 2
Ehrom kiyiladi
Erkaklar ikki parcha oq, tikilmagan matoga oʻranadi; ayollar pokiza, keng, odob bilan yopiq kiyimda boʻladi (yuz va kaft ochiq).
- 3
2 rakat namoz oʻqiladi
Ehromga kirishdan oldin 2 rakat namoz oʻqish mustahab (karohat vaqti boʻlmasa).
- 4
Niyat qilinadi
Qalbda Umra ibodatini bajarishga niyat qilinadi: «Allohim, Umrani niyat qildim, uni menga oson qil va qabul ayla».
- 5
Talbiya aytib yoʻlga chiqiladi
Talbiya aytilib, Umra amallariga kirishiladi. Talbiya Tavof boshlangunga qadar koʻp takrorlanadi.
لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ
Labbaykallohumma labbayk, labbayka laa shariyka laka labbayk, innal-hamda van-niʼmata laka val-mulk, laa shariyka lak.
«Mana men keldim, ey Allohim, mana men keldim! Mana men keldim, Sening shariging yoʻq, mana men keldim! Albatta, hamd, neʼmat va mulk Senikidir. Sening shariging yoʻq!»
📖 Hadis (Buxoriy, Muslim)
Eslatma: Ehromga kirgach Talbiyani koʻp aytish sunnat. Erkaklar ovozini koʻtarib, ayollar past ovozda aytadi.
🕋Tavof
Tavof — Kaʼbani 7 marta soat miliga teskari aylanish. Hajarul asvad (Qora tosh) toʻgʻrisidan boshlanadi va shu yerda tugaydi.
- 1
Hajarul asvad tomonidan boshlanadi
Tavof Qora tosh toʻgʻrisiga kelib, unga yuzlanish bilan boshlanadi.
- 2
Erkaklar uchun iztibo qilinadi
Erkaklar ehromning oʻrta qismini oʻng qoʻltiq ostidan oʻtkazib, oʻng yelkasini ochiq tutadi (iztibo) — butun Tavof davomida.
- 3
Hajarul asvadga ishora va takbir
Har aylanishda Qora tosh toʻgʻrisiga kelganda qoʻl bilan ishora qilib «Allohu akbar» deyiladi (imkon boʻlsa oʻpiladi, toʻdalashmasdan).
- 4
Kaʼba 7 marta aylanib chiqiladi
Tavof 7 toʻliq aylanish bilan bajariladi. Erkaklar dastlabki 3 aylanishda yengil, tezroq yuradi (raml) — sunnat.
- 5
Maqomi Ibrohimda 2 rakat namoz oʻqiladi
Tavofdan soʻng imkon boʻlsa Maqomi Ibrohim orqasida, boʻlmasa Masjidning istalgan joyida 2 rakat namoz oʻqiladi.
- 6
Zamzam suvi ichiladi
Namozdan soʻng zamzam suvidan qonib ichiladi va duo qilinadi.
رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
Robbanaa aatinaa fid-dunyaa hasanatan va fil-aakhirati hasanatan va qinaa ʼazaaban-naar.
«Ey Robbimiz, bizga bu dunyoda ham yaxshilik, oxiratda ham yaxshilik ber va bizni doʻzax azobidan saqla.»
📖 Baqara surasi, 201-oyat
Eslatma: Tavof uchun belgilangan maxsus duo yoʻq — istalgan duo, zikr va Qurʼon oʻqiladi. Faqat ikki rukn orasida yuqoridagi oyat aytiladi. Tavof tahorat bilan boʻladi.
🏃Saʼy
Saʼy — Safo va Marva tepaliklari orasida 7 marta yurish. Safodan boshlanadi, Marvada tugaydi. (Safo→Marva = 1 qatnov.)
- 1
Safo tepaligiga chiqiladi
Saʼy Safo tomonidan boshlanadi; Safoga chiqib Kaʼbaga yuzlaniladi.
- 2
Safo oyati oʻqiladi
Safoga birinchi chiqqanda Baqara surasi 158-oyati oʻqiladi (faqat bir marta).
- 3
Kaʼbaga qarab duo qilinadi
Kaʼbaga qarab «Allohu akbar» va «Laa ilaaha illalloh» aytilib, qoʻl koʻtarib duo qilinadi.
- 4
Safo va Marva orasida 7 qatnov
Safodan Marvaga, Marvadan Safoga — jami 7 qatnov bajariladi; 7-qatnov Marvada tugaydi.
- 5
Erkaklar yashil chiroqlar oraligʻida tez yuradi
Ikki yashil ustun oraligʻida erkaklar yengil yuguradi; ayollar odatdagidek yuradi.
- 6
Har qatnovda duo qilinadi
Yurish davomida duo, zikr va Qurʼon oʻqiladi — belgilangan majburiy duo yoʻq.
إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ
Innas-safaa val-marvata min shaʼaa'irillaah.
«Albatta, Safo va Marva Allohning (dini) belgilaridandir.»
📖 Baqara surasi, 158-oyat
Eslatma: Oyat faqat Safoga birinchi chiqqanda oʻqiladi, keyin takrorlanmaydi. Saʼy ham tahoratsiz boʻlishi joiz, lekin tahorat bilan boʻlishi afzal.
✂️Soch oldirish yoki qisqartirish (tahallul)
Tahallul — soch oldirish yoki qisqartirish bilan Umra yakunlanadi va ehrom taqiqlari koʻtariladi.
- 1
Erkaklar sochini oldiradi yoki qisqartiradi
Sochni butunlay oldirish (halq) afzal; qisqartirish (taqsir) ham joiz. Sochning hammasi qamrab olinadi.
- 2
Ayollar sochining uchidan biroz qisqartiradi
Ayollar sochining uchidan taxminan barmoq boʻgʻimi (≈2 sm) miqdorida kesadi. Ayollar soch oldirmaydi.
Eslatma: Tahalluldan soʻng ehromning barcha taqiqlari tugaydi va Umra toʻliq bajarilgan boʻladi.
Shundan soʻng Umra amallari toʻliq yakunlanadi. Alloh ibodatlaringizni qabul aylasin!